SLAVIA ORTHODOXA. Τομές στην πνευματική και πολιτιστική ιστορία του ορθόδοξου σλαβικού κόσμου, [Εκδόσεις Βάνιας] Θεσσαλονίκη 2011 (σελ. 294)
Στο βιβλίο αυτό συγκεντρώνονται μελέτες που αφορούν την πνευματική και πολιτιστική ιστορία του ορθόδοξου σλαβικού κόσμου. Το περιεχόμενο του βιβλίου εντάσσεται σε τέσσερις θεματικές ενότητες. Στην πρώτη υπό τον τίτλο: "Κυριλλομεθοδιανές Αναφορές" περιλαμβάνει δύο μελέτες. 1. "Διαθρησκειακός διάλογος και διπλωματία στον Βίο του φωτιστή των Σλάβων Κωνσταντίνου – Κυρίλλου" και 2. "Η κυριλλομεθοδιανή κληρονομιά απέναντι στις προκλήσεις του σύγχρονου κόσμου". Η δεύτερη ενότητα υπό τον τίτλο: "Αγιολογικές Προσλήψεις" περιλαμβάνει επίσης δύο μελέτες. 1. "Η αγιολογική παράδοση της Ανατολικής Εκκλησίας στον κόσμο των Σλάβων (9ος – 14ος αιώνας)" και 2. "Η τιμή των αγίων λειψάνων στη μεσαιωνική παράδοση των Νοτίων Σλάβων". Η τρίτη ενότητα υπό τον τίτλο: "Πτυχές του Σλαβικού Ησυχασμού" περιλαμβάνει τρεις μελέτες. 1. "Το κίνημα του ησυχασμού ως παράγοντας προσέγγισης του ελληνικού και του ορθόδοξου νοτιοσλαβικού κόσμου ενόψει της οθωμανικής επέλασης τον 14ο αιώνα", 2. "Η συνάντηση του Φιλόθεου Κόκκινου με τον τελευταίο πατριάρχη Τυρνόβου Ευθύμιο", 3. "Η ιδεολογία του Β΄ Βουλγαρικού Κράτους στο συγγραφικό έργο του Ευθυμίου Τυρνόβου". Τέλος η τέταρτη ενότητα υπό τον τίτλο: "Ex Codicibus et Libris" περιλαμβάνει επίσης τρεις μελέτες. 1. "Ο Κατάλογος των Αρχιεπισκόπων Βουλγαρίας (κατά τους κώδικες Paris. Gr. 880, Mosq. Syn. Gr 286 και Τυρνάβου 18)", 2. "Η ασκητική – μυστική γραμματεία στους σλαβικούς σύμμεικτους κώδικες του Αγίου Όρους (14ος – 18ος αιώνας)" και 3. "Η ελληνική συμβολή στην έκδοση των πρώτων βουλγαρικών βιβλίων"
Ο ησυχασμός στον κόσμο των Νοτίων Σλάβων τον ΙΔ΄ αιώνα. Επιδράσεις στον πνευματικό, εκκλησιαστικό και πολιτικό τους βίο, [Εκδόσεις Πουρναρά] Θεσσαλονίκη 2010 (σελ. 391)
Στη μελέτη αυτή επιχειρείται μια συνολική αποτίμηση της προσφοράς του κινήματος του ησυχασμού στον πνευματικό, εκκλησιαστικό και πολιτικό βίο των Νοτίων Σλάβων τον 14ο αιώνα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην πρώιμη γνωριμία των Νοτίων Σλάβων με την μυστική πνευματικότητα του Ανατολικού Χριστιανισμού που αποτέλεσε προϋπόθεση για τη διάδοση και καθιέρωση του ησυχασμού, καθώς και η πορεία διάδοσης του ησυχασμού στον νοτιοσλαβικό κόσμο κυρίως μέσα από τους Βίους των πρωταγωνιστών του.
Παρουσιάζεται επίσης αναλυτικά η επίδραση που άσκησε ο ησυχασμός στον πνευματικό και πολιτικό βίο των Νοτίων Σλάβων. Πιο συγκεκριμένα παρουσιάζεται η ίδρυση πνευματικών κέντρων, όπου συγγράφονταν, αντιγράφονταν και μεταφράζονταν συγγράμματα, η διάδοση της ασκητικής γραμματείας, η ανανέωση της λειτουργικής ζωής, η ανάπτυξη και ανανέωση της αγιολογικής γραμματείας, η μεταρρύθμιση του σλαβικού γραπτού λόγου αλλά και η συμβολή των ησυχαστών στην αντιμετώπιση των αιρετικών κινήσεων, η άρση των εκκλησιαστικών σχισμάτων και επίσης η διπλωματική προσέγγιση των κρατών της περιοχής της Χερσονήσου του Αίμου που υπηρετούσε το όραμα της ενότητας εκκλησιαστικής και πολιτικής όλων των ορθοδόξων.
Λόγια και απόκρυφη βουλγαρική γραμματεία στον ύστερο Μεσσαίωνα. Η περίπτωση του Βίου του Βασιλείου του Νέου, [Ελληνισμός και Κόσμος των Σλάβων, 9, University Studio Press] Θεσσαλονίκη 2007 (σελ. 250)
Στα πλαίσια της μελέτης αυτής παρουσιάζεται η ιστορία της λόγιας και της απόκρυφης βουλγαρικής γραμματείας κατά την περίοδο του ύστερου Μεσαίωνα. Αναδεικνύονται οι δεσμοί ανάμεσα στη βουλγαρική και την ελληνική λόγια και απόκρυφη γραμματεία, καθώς και οι επιρροές που δέχθηκε η πρώτη από τη δεύτερη και οι οποίες ουσιαστικά καθόρισαν τη πνευματική φυσιογνωμία του βουλγαρικού κόσμου μέχρι και σήμερα.
Αναφορά γίνεται επίσης και στη βουλγαρική μετάφραση του Βίου του Βασιλείου του Νέου. Η μετάφραση αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη μελέτη της ιστορίας της μεσαιωνικής βουλγαρικής γραμματείας, καθώς κινείται μεταξύ της λόγιας και της απόκρυφης γραμματείας ενώ παράλληλα αποτελεί αδιάψευστο μάρτυρα των ισχυρών δεσμών που καλλιεργήθηκαν ανάμεσα στον βουλγαρικό και ελληνικό κόσμο την περίοδο του Μεσαίωνα.
Γλωσσικές και εκκλησιαστικές μεταρρυθμίσεις στη Βουλγαρία τον 14ο αιώνα. Η συμβολή του πατριάρχη Τυρνόβου Ευθυμίου, [Ελληνισμός και Κόσμος των Σλάβων, 3, University Studio Press] Θεσσαλονίκη 2002 (σελ. 180)
Ο πατριάρχης Τυρνόβου Ευθύμιος (1375-1394) ήταν ο τελευταίος πατριάρχης της Βουλγαρικής Εκκλησίας πριν από την κατάλυση της ηγεμονίας του Τυρνόβου από τους Οθωμανούς (1393). Ανήκε στον κύκλο των Ησυχαστών που κυριάρχησαν στην πνευματική και πολιτιστική ζωή των ορθόδοξων βαλκανικών λαών κατά το 14ο αιώνα και συνδεόταν με ορισμένους από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ησυχαστικού κινήματος. Στα νεανικά του χρόνια, ο Ευθύμιος, ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη και στο Άγιον Όρος, όπου έμαθε άριστα την ελληνική γλώσσα και μελέτησε στις πλούσιες βιβλιοθήκες τους. Καρπός της μαθητείας του στα πνευματικά κέντρα του ελληνικού κόσμου υπήρξε η μεγάλη μεταρρυθμιστική προσπάθεια για την ανανέωση του πνευματικού βίου της Βουλγαρίας, η οποία πολύ γρήγορα διαδόθηκε σε όλο τον υπόλοιπο σλαβικό κόσμο.
Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιασθεί η προσωπικότητα και το έργο του πατριάρχη Τυρνόβου Ευθυμίου με βάση τα πορίσματα της πρόσφατης επιστημονικής έρευνας, ώστε να καλυφθεί ένα κενό στη σχετική ελληνική βιβλιογραφία, που αφορά στον πνευματικό βίο των Νοτίων Σλάβων κατά την περίοδο του 14ου αιώνα και στις πνευματικές τους σχέσεις με τον ελληνικό κόσμο.