Τίτλος: «Η περιφορά της Γης-Οι Εποχές»

Στόχοι

• Να κατανοήσουν τα παιδιά την κλίση του νοητού άξονα της Γης.
• Να καταλάβουν τη διαφορά περιφοράς-περιστροφής της Γης.
• Να κατανοήσουν ότι όταν οι ακτίνες πέφτουν κάθετα σε έναν τόπο, εκεί είναι καλοκαίρι ενώ όταν πέφτουν πλάγια είναι χειμώνας.
• Να κατανοήσουν ότι όταν το ένα ημισφαίριο έχει χειμώνα και φθινόπωρο, το άλλο έχει άνοιξη και καλοκαίρι.
• Τέλος, να καταλάβουν ότι δεν έχει σημασία η απόσταση του Ήλιου από τη Γη για την εμφάνιση των εποχών, αλλά το πώς πέφτουν οι ακτίνες του πάνω της.

Διδακτικό υλικό

• Σχολικό βιβλίο μαθητή
• Υδρόγειος
• Εικόνα για τη περιστροφή της Γης γύρω από τον Ήλιο

http://2.bp.blogspot.com/_aHLPLGPPHBw/R4IwL3VKg9I/AAAAAAAABFI/XcD8Ve_em8k/s400/jahres3.gif

Διαθεματικότητα

Το μάθημα αυτό θα μπορούσε να συνδυαστεί με το μάθημα της Ιστορίας και συγκεκριμένα με τους μύθους των αρχαίων Ελλήνων σχετικά με την εναλλαγή των εποχών, όπως είναι ο μύθος της Αλκυόνης που έχει το σχολικό βιβλίο ή ο μύθος της Περσεφόνης.

Βήματα

1. Συζήτηση με τους μαθητές για τις εποχές και τους ρωτάμε αν πιστεύουν ότι τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο η εποχή που υπάρχει στην Ελλάδα υπάρχει και σε όλες τις υπόλοιπες χώρες στης Γης. Μετά από συζήτηση στην οποία συμπεραίνουμε ότι σε πολλές περιοχές της Γης επικρατούν διαφορετικές εποχές από ότι στην Ελλάδα την ίδια χρονική στιγμή, καταλήγουμε στο ότι θα επιχειρήσουμε μαζί να εξηγήσουμε γιατί συμβαίνει αυτό.
2. Αρχικά παίρνουμε την υδρόγειο σφαίρα και δείχνουμε στα παιδιά το νοητό άξονα γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η Γη. Τους δείχνουμε ότι ο άξονας είναι πλάγιος.
3. Εξηγούμε ότι η Γη ταυτόχρονα περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο σε μια συγκεκριμένη ελλειπτική τροχιά και για να κάνει μια πλήρη περιφορά περνάει ένας χρόνος. Με την εικόνα στον πίνακα ( αν υπάρχει διαδραστικός πίνακας στην τάξη, διαφορετικά φτιάχνουμε το κατάλληλο σχήμα) δείχνουμε στα παιδιά πώς πέφτουν οι ακτίνες του Ήλιου στη Γη. Εξηγούμε ότι όταν πέφτουν κάθετα σε έναν τόπο αυτός θερμαίνεται περισσότερο ενώ όταν πέφτουν πλάγια λιγότερο.
4. Εξηγούμε ότι λόγω της κλίσης του άξονα της Γης, κάποιο ημισφαίριο κατά την περιφορά της γύρω από τον Ήλιο δέχεται πιο κάθετα τις ακτίνες του από το άλλο και έχει άνοιξη και καλοκαίρι και αντίστοιχα το άλλο φθινόπωρο και χειμώνα.
5. Ρωτάμε τα παιδιά σε ποιο σημείο της τροχιάς της βρίσκεται η Γη όταν εδώ έχουμε καλοκαίρι. Τους εξηγούμε ότι δεν έχει σχέση η απόσταση του Ήλιου από τη Γη, αλλά το πώς πέφτουν οι ακτίνες του πάνω της. Επειδή όταν η Γη βρίσκεται στο πιο μακρινό σημείο της τροχιάς της από τον Ήλιο, στο βόρειο ημισφαίριο έχουμε καλοκαίρι, γι’αυτό και στην Ελλάδα έχουμε καλοκαίρι.

Δραστηριότητες

1. Ρωτάμε τα παιδιά τι θα συνέβαινε με τις εποχές αν ο άξονας της Γης δεν ήταν πλάγιος αλλά κάθετος.

2. Λέμε στα παιδιά ότι μια περιοχή με συγκεκριμένο γεωγραφικό πλάτος και μήκος έχει μια συγκεκριμένη εποχή π.χ. χειμώνα. Τα ρωτάμε τι εποχή θα έχει μια περιοχή με ίδιο γεωγραφικό μήκος αλλά διαφορετικό γεωγραφικό πλάτος. Αντίστοιχα τα ρωτάμε τι εποχή θα είχε μια περιοχή με το ίδιο γεωγραφικό πλάτος αλλά διαφορετικό γεωγραφικό μήκος.

3. Δίνουμε στα παιδιά το παρακάτω σχήμα και τις ακόλου8ες ερωτήσεις.

Δ Η

Ε Θ

Διάγραμμα 1 Διάγραμμα 2

Τίτλος:………………………….. Τίτλος:………………………

1. Στο παραπάνω σχήμα λείπουν κάποια στοιχεία και πρέπει να τα συμπληρώσεις. Για βοήθεια σου δίνονται οι εξής πληροφορίες:

- Στον τίτλο του διαγράμματος 1 πρέπει να συμπληρώσεις ποιά εποχή έχει το Βόρειο Ημισφαίριο ενώ στον τίτλο του διαγράμματος 2 ποια εποχή έχει το Νότιο Ημισφαίριο.

- Στις ακτίνες Δ, Ε, Η, Θ συμπλήρωσε αν είναι πλάγιες ή έχουν κατακόρυφη διεύθυνση

Αφού συμπληρώσεις τα στοιχεία που λείπουν απάντησε στις εξής ερωτήσεις:

· Για να φτάσει η Γη από τη θέση στο διάγραμμα 1 στη θέση στο διάγραμμα 2 πόσος χρόνος πέρασε;

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

· Πώς συνδέεις το αν οι ακτίνες του Ήλιου πέφτουν πλάγια ή κατακόρυφα σε μία περιοχή της Γης με την εποχή που έχει η περιοχή αυτή;

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………